Kudüm nedir?

Mehter takımlarında ve tekkelerde kullanılan bir cins trampettir. Bestenin usulünü, seyrini göstermek için çalınır. Kudüm, yüzüne deri, çevresine meşin kaplanmış bakır kaseler biçiminde yapılır, «simit» adı verilen, gene meşinden yapılıp içine ot doldurulan bir kaide üzerine oturtulurdu. Kudümün mızrabına «zahme», kudüm çalana «kudümzen», kudüm çalanların başına da «serkudüm» denirdi. Kudümün bir de elle çalınan çeşidi vardı.

Kudüm adı Azerice “uzak yoldan gelme , bir yere ayak basma” anlamına gelir. Dini ve din dışı musikimizde kullanılanvurmalı sazların en önemlisidir. Biri büyük , diğeri biraz daha küçük olan döğme bakırdan yapılmış bakırdan yapılmış tas şeklinde iki parçadan meydana gelmiştir. Ölçü olarak ; ağız çapı büyükte 32 cm.  ,  küçükte 30 cm. , yükseklik ise 16 cm. uygun olarak kabul edilir. En iyi ses deve derisinden alındığı için , genellikle bu tür deri kullanılır.

Derinin büyük tasa geçirileni 2 mm. , küçük tasa geçirileni 1 mm. kalınlığında olmalıdır. Deri sicimleri gerilerek bağlandıktan sonra tasların üzeri sahtiyanla kaplanır. Kudüm ‘ ün tabanının yere temas etmemesi gerekir. Zira temas halinde ses rengi değişir. Bunu önlemek için simit şeklinde özel sehpaların üzerine oturularak çalınır. Büyük parça kuvvetli zamanları , küçük parça darpları verir. Kudüm çalmak için uçları yuvarlak “ zahme “ ağaç çubuklar kullanılır. Zahmelerin yumuşak ağaçlardan yapılanları daha makbuldür.

kudüm

Kudüm çalanlara “ Kudümzen “ denir. Mevlevi ayinlerinde semazenler kudümün darplarına göre ayak uydurduklarından , kudüm çok önemlidir. Bu önemi belirtmek için kudüme “ Kudümi Şerif “ denmiştir. Son zamanlarda ünlü saz yapımcımız İ.T.Ü. Devlet Türk MusikiKonservatuarı saz yapım bölümünü yöneten Cafer Açın ; kudümde önemli bir değişiklik yapmıştır. Bu değişikle ; kudümün şekli bozulmadan kase kısımları karpuz dilimleri şeklinde ağaçtan kıvrılarak meydana getirilmiştir. Deriler ; ipler yerine vidalarla gerdirilip çektirme sistemi getirildi.

Kudümün yerle temasını kesmek için altına konan simit şeklindeki minik sehpa yerine , trampet sehpasına benzeyen madeni bir sehpa yapılarak , kudüm onun üzerine istenildiğinde çıkarılabilecek şekilde monte edildi. Böylece deriler hem rahatça gerilip akort edilir hale getirildi , hem de kudümzenlerin kudümü istedikleri , yüksekliğe indirip – kaldırmaları sağlandı. Ayrıca bakır yerine ağaç kullanıldığı için daha tabii oldu. Kudümün küçüğüne “ Nakkare “ , büyüğüne “ Kös ” adı verilmiştir ve mehter musikisinde kullanılmıştır.

Sözlükte "kudüm" ne demek?

1. Mehter takımlarında ve tekkelerde kullanılmış olan, metal kaseli, küçük iki davuldan oluşmuş usul vurma aracı.

Kudüm kelimesinin ingilizcesi

a small double drum.
Köken: Arapça

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç